قصّهء آن دراز است ، و جملهء او آن كه روزى ( 1 ) آفتاب برآمد ( 2 ) و هر چه پيرامن خورنق و سدير ( 3 ) همه به حكم ما بود [ و زير دستان ما بودند و آفتاب فرو شد و آن ] ( 4 ) زير دستان ما را بر [ ما ] ( 5 ) رحمت آمد و روزگار ، خود چنين است . هيچ سراى نباشد كه پر از خرّمى شود الَّا ( 6 ) پر از آب چشم شود ، آنگه گفت ( 7 ) : فبينا ( 8 ) نسوس النّاس و الأمر امرنا إذا نحن فيهم سوقة نتنصّف فأفّ لدنيا لا يدوم نعيمها تقلَّب تارات بنا و تصرّف قوله : * ( مَنْ كانَ يُرِيدُ ثَوابَ الدُّنْيا ) * ( 9 ) ، مفسّران گفتند : خداى تعالى به اين آيت و آن كه پيش از اين است ، آنان را خواست كه در آن درع خيانت كردند و مرتد شدند . آنگه گفت : هر كس كه او به عوض ثواب آخرت منافع دنيا خواهد از او دريغ نيست بنزديك خداى هر دو هست . هم ثواب دنيا و هم ثواب آخرت ، و ثواب دنيا در آيت مجاز است مراد منافع دنياست و براى آن ثوابش خواند كه منافقان آن را در برابر ثواب آخرت نهادند . و اگر بر اصل لغت حمل كنند در هر دو حقيقت باشد ، چه ثواب جزا بود در لغت من ثاب اذا رجع ، نبينى كه خداى تعالى در حقّ كافران گفت : هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ ما كانُوا يَفْعَلُونَ ( 10 ) ، أى هل جوزى جز كه به عرف شرع و وضع لغت چو منسوخى شده است ، درست آن است كه اوّل مجاز باشد ( 11 ) و دوم حقيقت . آنگاه براى ازدواج لفظ اطلاق كرد ، آنگه بر سبيل تهديد و وعيد گفت : خداى تعالى شنوا و بيناست به اقوال و افعال ايشان . قوله : * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ ) * ( 12 ) ، آنگه حق تعالى امر كرد مؤمنان را و اگر چه جز ايشان داخلند ( 13 ) تحت خطاب به دليلى ديگر و گفت اى مؤمنان نيك قيام كنى ( 14 ) به قسط يعنى به عدل [ 348 - ر ] و قسط ( 15 ) عدل باشد و قسط

--> ( 1 ) . مر كه . ( 2 ) . مر : بر مىآيد . ( 3 ) . وز ، تب ، آج ، لب ، مر ، لت بود . ( 5 ) . اساس پندارد ، از وز افزوده شد . ( 6 ) . مر كه . ( 7 - 4 ) . تب شعر . ( 8 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به ضبط لسان العرب ( 9 / 332 ) تصحيح شد . ( 9 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 134 . ( 10 ) . سورهء مطفّفين ( 83 ) آيهء 36 . ( 11 ) . آج ، لب ، مر ، لت : است . ( 12 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 135 . ( 13 ) . مر در . ( 14 ) . تب ، مر ، لت : كنيد . ( 15 ) . مر و اقساط .